Στο τέλος Απριλίου του 2026 και η εικόνα του ελληνικού πληθωρισμού έχει αλλάξει δραματικά μέσα σε δύο μήνες. Ο γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή επιστρέφει στις τιμές του 2023, με τη μηχανή της επιτάχυνσης να μην βρίσκεται πλέον στις τοπικές αγορές, αλλά 2.500 ναυτικά μίλια μακριά… στα Στενά του Ορμούζ, που παραμένουν κλειστά από τις 28 Φεβρουαρίου.
Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε τον Μάρτιο πληθωρισμό 3,9%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2023. Οι επερχόμενες αυξήσεις είναι ορατές στα μακροοικονομικά δεδομένα. Οι αυξήσεις στο ράφι, ωστόσο, μόλις ξεκινάνε. Οι τιμές στις μεταφορές εκτινάχθηκαν στο 8,1% σε ετήσια βάση από μόλις 1% τον Φεβρουάριο. Οι τιμές στη στέγαση και τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας ανέβηκαν στο 5,7% από 2,6%.
Τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά παραμένουν στο 4,5%, μετά την ανάφλεξη στο 5,2% τον Φεβρουάριο. Ο εναρμονισμένος δείκτης ΕΕ έφτασε στο 3,4%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2025. Η αλληλουχία είναι κλασική σε γεωπολιτικά σοκ ενέργειας: πρώτα κινούνται τα κόμιστρα, μετά οι λογαριασμοί ρεύματος, και στο τέλος τα τρόφιμα. Το Brent έσπασε το φράγμα των 100 δολαρίων το βαρέλι στις 8 Μαρτίου και έφτασε σε κορυφή τα 126 δολάρια, η οποία είναι μια από τις μεγαλύτερες αν όχι η μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση τιμής στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου!
Από τις 28 Φεβρουαρίου, η διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ έχει πέσει στο 5% των προπολεμικών επιπέδων (περίπου 3.000 πλοία/μήνα περνούσαν από τα στενά αυτά σε καθεστώς ειρήνης). Η σχετική σταθερότητα του πληθωρισμού τροφίμων στο 4,5% τον Μάρτιο δεν αποτυπώνει ακόμα το πραγματικό γεωπολιτικό σοκ. Δύο δομικοί λόγοι εξηγούν την υστέρηση.
Πρώτον, το σοκ στις τιμές των λιπασμάτων το έχει ήδη επωμιστεί ο αγρότης και όχι ο καταναλωτής. Η τιμή της ουρίας εκτινάχθηκε από τα 400-490 δολάρια ο τόνος πριν τον πόλεμο στα περίπου 700 δολάρια ο τόνος μέχρι τα τέλη Μαρτίου, καταγράφοντας άνοδο 50%. Παγκοσμίως, η άνυδρη αμμωνία στις ΗΠΑ ανέβηκε από 840 σε 1.100 δολάρια ο τόνος, ενώ τα διαλύματα ουρίας-νιτρικού αμμωνίου είναι +30% από την αρχή του έτους. Το κόστος αυτό ενσωματώθηκε στις σπορές της Θεσσαλίας τον Μάρτιο και τον Απρίλιο και θα φτάσει στον καταναλωτή με χρονική υστέρηση 4-6 μηνών.
Δεύτερον, τα αποθέματα της ΕΕ και της Ελλάδας απορροφούν προσωρινά τη μετάδοση των αυξήσεων αυτών. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO διαμορφώθηκε στις 128,5 μονάδες τον Μάρτιο 2026 (+2,4% σε μηνιαία βάση), με όλες τις βασικές κατηγορίες σε άνοδο. Όταν εξαντληθούν τα αποθέματα και τα νέα, ακριβότερα φορτία ξεκινήσουν να φτάνουν η αναπροσαρμογή τιμών θα γίνει ορατή.
Από την άλλη, η ένταση της κρίσης δεν αποκλιμακώνεται. Στις 13 Απριλίου, οι ΗΠΑ κήρυξαν ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων του Ισλαμαμπάντ, δημιουργώντας μια κατάσταση «διπλού αποκλεισμού»: το Ιράν εμποδίζει την έξοδο από τον Κόλπο, οι ΗΠΑ εμποδίζουν την είσοδο στα ιρανικά λιμάνια. Στις 21 Απριλίου, το Πεντάγωνο ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι η πλήρης αποναρκοθέτηση του Στενού μπορεί να απαιτήσει έως και έξι μήνες και μόνο αφού τελειώσει ο πόλεμος.
Σχεδόν 800 πλοία παραμένουν παγιδευμένα στον Κόλπο. Τα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου για διέλευση από το Στενό έχουν δεκαπλασιαστεί σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, οι παγκόσμιες τιμές λιπασμάτων αναμένεται να είναι 15-20% υψηλότερες κατά μέσο όρο για το πρώτο εξάμηνο του 2026, εφόσον η κρίση συνεχιστεί.
Στην Ελλάδα, τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του συνολικού καλαθιού του ΔΤΚ, η μεγαλύτερη μεμονωμένη κατηγορία. Σε συνδυασμό με τη στέγαση (περίπου 15%) και τις μεταφορές (περίπου 14%), τα τρία πιο γεωπολιτικά εκτεθειμένα συστατικά αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 50% του ελληνικού καλαθιού. Δηλαδή: όταν τα Στενά του Ορμούζ κλείνουν, μισό ελληνικό νοικοκυριό μπαίνει στο στόχαστρο.
Η πραγματική εικόνα του πληθωρισμού του Μαρτίου 2026 δεν είναι ότι το 3,9% είναι «υψηλό». Είναι ότι αποτελεί την πρώτη, όχι την τελευταία, ανάγνωση μιας πληθωριστικής αλυσίδας που δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί. Το πραγματικό σοκ τροφίμων, το «πέρασμα» του +50% στην ουρία και του Brent στα 112 δολάρια στο ράφι είναι μπροστά μας, όχι πίσω μας. Η συζήτηση για τα μέτρα στήριξης πρέπει να ξεκινήσει τώρα, με ορίζοντα το τέταρτο τρίμηνο του 2026, όταν θα φτάσει στο ταμείο του σούπερ μάρκετ ο πραγματικός λογαριασμός του Ορμούζ.
